Sınavlar>KPSS>Genel Yetenek>Türkçe>Ses Bilgisi

Ses Bilgisi

50 soru bulunuyor.

Durum	Soru Adı	Zorluk
	1. (I) Şehrin kadim sokaklarında sabahın ilk saatlerinde başlayan hareketlilik, günün bereketini müjdeleyen tatlı bir telaşa dönüşürdü. (II) Fırıncıların kürek sesleri taş duvarlarda yankılanırken sıcacık ekmeklerin kokusu daracık çıkmazları çepeçevre sarardı. (III) Yaşlı çınarın altındaki tahta taburelere oturan esnaf, dumanı tüten demli çaylarını yudumlayıp dünkü kazancını hesaplardı. (IV) Küçük ahşap dükkânın kepengini gıcırdayarak açan terzi, yıllardır sabırla işlediği kumaşları tezgâhına büyük bir özenle dizerdi. (V) Çarşının merkezindeki tarihî çeşmeden gürül gürül akan suyun şırıltısı, geçen zamana inat kentin diri kalan hafızasını canlı tutardı. (VI) Akşama doğru kepenkler birer birer kapanırken herkes evine iç huzuruyla dönmenin mutluluğunu derinden hissederdi. Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisinin örneği yoktur?	Orta
	2. Türkçede bazı sözcükler yapım eki alarak türetilirken kök veya gövdedeki ünlü ses kaybına uğrar. Bu duruma "türetilirken ünlü düşmesi" adı verilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya uygun bir sözcük kullanılmıştır?	Kolay
	3. Sonu $p, ç, t, k$ sert ünsüzleriyle biten sözcükler ünlüyle başlayan bir ek aldığında yumuşamaya uğrar. Ancak bazı yabancı kökenli sözcüklerde, tek heceli kelimelerin bir kısmında ve özel adlarda bu kurala aykırılık görülür. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz yumuşaması kuralına aykırı bir sözcük kullanılmıştır?	Kolay
	4. (I) Edebiyatımızın usta kalemi, romanlarında Anadolu insanının iç dünyasını derinlemesine tahlil ederken hiçbir ayrıntıyı gözden kaçırmazdı. (II) Karakterlerini kurgularken onların konuşma tarzlarını, yaşadıkları coğrafyanın diliyle ustalıkla harmanlardı. (III) Bozkırın çorak topraklarında ömür tüketen köylülerin feryadı, yazarın lirik anlatımıyla evrensel bir boyut kazanırdı. (IV) O, toplumun kanayan yaralarına parmak basarken hiçbir zaman ucuz bir duygusallığa kapılmadı. (V) Eserlerinde kullandığı yalın dil, okurun zihninde silinmez izler bırakarak nesiller boyu canlılığını korumayı başardı. (VI) Kitaplarını okuyan her genç, kendi yalnızlığından sıyrılıp insan olmanın ortak paydasında diğerleriyle buluşurdu. (VII) Yazarın bu başarısı, sadece olayları anlatmasında değil, dili bir kuyumcu titizliğiyle işlemesinde yatıyordu. Bu parçada numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?	Orta
	5. Türkçede "-a / -e" geniş ünlüleri ile biten eylemlere şimdiki zaman eki "-yor" getirildiğinde, fiil sonundaki geniş ünlüler daralarak "ı, i, u, ü" seslerine dönüşür. Buna "ünlü daralması" denir. Ancak fiil kökü ünsüzle bitiyorsa, fiil ile "-yor" eki arasına giren "ı, i, u, ü" sesleri birer yardımcı ünlü olup daralma sayılmaz. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala örnek olabilecek bir ünlü daralması gerçekleşmiştir?	Kolay
	6. Sert ünsüzlerden biriyle ( $f, s, t, k, ç, ş, h, p$ ) biten bir sözcüğe yumuşak ünsüzlerden "c, d, g" ile başlayan bir ek geldiğinde, ekin başındaki ünsüz sertleşerek sırasıyla "ç, t, k"ye dönüşür. Bu kurala uyulmaması yazım yanlışına yol açar. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz benzeşmesi kuralına uyulmamasından kaynaklanan bir yazım yanlışı vardır?	Orta
	7. Türkçede sözcük kökleri ek aldığında genellikle değişikliğe uğramaz. Ancak birinci tekil kişi zamiri "ben" ve ikinci tekil kişi zamiri "sen", yönelme durumu eki "-e" aldıklarında köklerindeki ince ünlü kalınlaşarak değişir. Bu ses olayına "kökte ünlü değişimi" denir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu ses olayının bir örneği vardır?	Kolay
	8. (I) Yüksek dağların doruklarında kış boyu biriken karlar, bahar güneşinin sıcaklığıyla eriyip gürül gürül vadilere akardı. (II) Yamaçlardan aşağı süzülen bu coşkun sular, yemyeşil yaylaları boydan boya sulayarak ovaya ulaşırdı. (III) Doğa, kışın kasvetli uykusundan uyanıp yeryüzünü binbir renkli çiçeklerle süslerken köylüler de tarlalarının yolunu tutardı. (IV) Yaşlı çoban, sürüsünü taze otların bittiği yeşil bayırlara sürerken kavalından yükselen nağmeler dağlarda yankılanırdı. (V) Akşamın alacakaranlığında köye dönen köylüler, günün yorgunluğunu sıcacık çorbalarını yudumlarken birbirlerine anlattıkları tatlı hatıralarla unuturlardı. Bu parçadaki altı çizili sözcüklerle ilgili olarak aşağıdaki ses olayı eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır? (I. sıcaklığıyla, II. yaylaları, III. uykusundan, IV. yükselen, V. sıcacık)	Zor
	9. Arapça kökenli bazı tek heceli sözcükler Türkçede "etmek, olmak, eylemek" gibi yardımcı fiillerle birleştiğinde veya ünlüyle başlayan bir ek aldığında sonlarındaki ünsüz ikizleşir. Bu ses olayına "ünsüz türemesi" denir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala örnek olabilecek bir sözcük yoktur?	Orta
	10. Türkçede tek heceli bazı sözcüklere küçültme eki "-cık / -cik" getirildiğinde sözcük ile ek arasında bir ünlü türer. Ayrıca bazı pekiştirilmiş sözcüklerin oluşumunda da ünlü türemesi görülür. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde her iki duruma da (hem küçültme ekinde hem pekiştirmede ünlü türemesine) örnek olabilecek sözcükler bir arada kullanılmıştır?	Kolay
	11. (I) Boğaz'ın serin sularında süzülen beyaz vapur, akşamın kızıllığında martıların çığlıkları eşliğinde kıyıya doğru yaklaşıyordu. (II) İskelede sabırsızlıkla bekleyen kalabalık, iskelenin ahşap zemininde yankılanan ayak sesleriyle bir o yana bir bu yana dalgalanıyordu. (III) Vapurdan inen yolcular; rüzgârın, denizin ve yorgunluğun izlerini taşıyan yüzleriyle şehrin kalabalığına karıştı. (IV) Eski bir sokak lambasının cılız ışığı altında gazete satan ihtiyar adam, günün son haberlerini yoldan geçenlere duyurmaya çalışıyordu. (V) Çantasını sıkıca kavrayan genç memur, adımlarını hızlandırarak evine bir an önce varmak için dar sokaklara daldı. (VI) Pencerelerden sızan sıcak ışıklar, soğuk kış gecesinde insanın içini ısıtan tatlı bir yuva özlemini fısıldıyordu. (VII) Şehrin tüm gürültüsü, gece yarısına doğru yerini derin ve huzurlu bir sessizliğe bıraktı. Bu parçadaki altı çizili kelime öbeklerinin hangisinde ulama kuralı uygulanamaz? (I. beyaz vapur akşamın, II. sabırsızlıkla bekleyen kalabalık iskelenin, III. yolcular; rüzgârın, IV. satan ihtiyar adam, V. bir an önce)	Orta
	12. Türkçede dudak ünsüzü olan "b" sesi, kendisinden önce gelen diş-damak ünsüzü "n" sesini çift dudak ünsüzü olan "m" sesine dönüştürür. Buna "dudak ünsüzlerinin benzeşmesi" (n-m değişimi / gerileyici benzeşme) denir. Ancak bu kural birleşik sözcüklerde ve özel adlarda uygulanmaz. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala aykırı bir durumdan söz edilebilir?	Orta
	13. Türkçede ünlü daralması kuralı genel olarak "-yor" ekiyle gerçekleşir. Ancak "demek" ve "yemek" fiilleri, aldıkları "-y-" kaynaştırma ünsüzünün daraltıcı etkisiyle "-yor" eki dışındaki eklerde de ünlü daralmasına uğrayabilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala örnek olabilecek bir sözcük kullanılmıştır?	Orta
	14. Türkçede iki heceli bazı sözcükler ünlüyle başlayan bir ek aldığında ikinci hecelerindeki dar ünlü düşer. Ancak bu sözcükler bir ikileme oluşturduğunda ses düşmesi kuralı uygulanmaz; sözcükler tam ve özgün hâlleriyle yazılır. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uyulmamasından kaynaklanan bir yazım yanlışı vardır?	Zor
	15. (I) Sabahın erken saatlerinde yaylanın üzerine çöken sis perdesi, güneşin ilk ışıklarıyla birlikte yavaş yavaş dağılmaya başlıyordu. (II) Çam ağaçlarının taze sürgünlerinden yükselen reçine kokusu, dağın serin havasıyla birleşip ciğerlerimize doluyordu. (III) Kulübenin penceresinden dışarıya baktığımızda, yemyeşil vadinin ortasında kıvrılarak akan berrak derenin pırıltısını görüyorduk. (IV) Yaşlı rehberimiz, sırtındaki ağır çantayı büyük bir ustalıkla yere bırakıp çevresine toplanan gençlere rotayı gösterdi. (V) Patika yol gittikçe dikleşiyor, kayalıkların arasından geçerken bastığımız her adımda taşlar etrafa savruluyordu. (VI) Yorulmamıza rağmen zirveye yaklaştıkça içimizi kaplayan heyecan, bütün yorgunluğumuzu bir anda unutturuyordu. (VII) Doruğa ulaştığımızda hissettiğimiz tarifsiz mutluluk, çektiğimiz bütün zahmete fazlasıyla değmişti. (VIII) Karşımızda uzanan uçsuz bucaksız manzara, tabiatın eşsiz sanatını gözlerimizin önüne seriyordu. Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisinin birden fazla örneği yoktur?	Zor
	16. Türkçede sonu "k" ünsüzüyle biten bazı sözcükler "-l-" yapım ekini alarak fiile dönüştüklerinde, kök sonundaki "k" ünsüzü düşer. Bu ses olayına "türetilirken ünsüz düşmesi" adı verilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uygun bir sözcük kullanılmıştır?	Zor
	17. Bir sözcükte aynı anda hem ünsüz benzeşmesi (sertleşme) hem de ünsüz yumuşaması (değişim) ses olayları gerçekleşebilir. Bu durum genellikle fiillere getirilen "-dık / -dik" sıfat-fiil ekinin ünlüyle başlayan bir ek almasıyla ortaya çıkar. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamayı örneklendiren bir sözcük vardır?	Orta
	18. Türkçede iki ünlü harf yan yana gelemediği için ünlüyle biten bir sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde araya "y, ş, s, n" kaynaştırma ünsüzleri girer. Ayrıca üçüncü kişi iyelik eklerinden sonra durum eki geldiğinde veya zamirlerin üzerine durum eki geldiğinde kullanılan "n" sesine "zamir n'si" (koruyucu ünsüz) denir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kaynaştırma ünsüzü diğerlerinden farklı bir işlevde (iki ünlü arasına girmek yerine iyelik/zamir eki ile durum eki arasında) kullanılmıştır?	Zor
	19. Büyük ünlü uyumu kuralına göre bir sözcüğün ilk hecesindeki ünlü kalınsa ( $a, ı, o, u$ ) sonraki hecelerdeki ünlüler de kalın; inceyse ( $e, i, ö, ü$ ) sonraki hecelerdeki ünlüler de ince olur. Türkçede bazı ekler tek biçimli olduğu için bu uyumu bozabilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük ünlü uyumunu bozan bir ek kullanılmıştır?	Kolay
	20. Küçük ünlü uyumu kuralına göre bir sözcükte düz ünlüden ( $a, e, ı, i$ ) sonra düz ünlü; yuvarlak ünlüden ( $o, ö, u, ü$ ) sonra ya düz-geniş ( $a, e$ ) ya da dar-yuvarlak ( $u, ü$ ) ünlü gelebilir. Ayrıca Türkçede "o, ö" sesleri kural olarak sadece ilk hecede bulunabilir; sonraki hecelerde bulunması küçük ünlü uyumuna aykırıdır. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi küçük ünlü uyumuna aykırıdır?	Orta
	21. (I) Eski konakların geniş avlularında toplanan mahalle sakinleri, akşam serinliğinde koyu bir sohbete dalardı. (II) Yaşlı ninenin elinde sabırla çevirdiği tespihin taneleri, yılların yorgunluğunu fısıldar gibiydi. (III) Gençler, büyüklerin anlattığı masalları hayretle dinlerken geleceğe dair pembe düşler kurardı. (IV) Rüzgârın dokunuşuyla bahçedeki hanımellerinin kokusu odaların içine kadar yayılırdı. (V) Çay bardaklarının şıkırtısı ve çocukların neşeli kahkahaları, gecenin karanlığını aydınlatan tatlı bir melodiye dönüşürdü. (VI) Vakit ilerleyip kandiller birer birer söndüğünde herkes evinin yolunu tutardı. (VII) Ayrılırken birbirlerine söyledikleri içten temenniler, dostluğun ve komşuluğun en samimi nişanesiydi. Bu parçadaki altı çizili sözcüklerle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisinde birden fazla ses olayı yoktur? (I. ayrılırken, II. çevirdiği, III. anlattığı, IV. kokusu, V. birbirlerine)	Zor
	22. Türkçede iki sözcüğün birleşmesi sırasında yan yana gelen iki ünlüden birinin düşmesi veya sözcüklerden birinde ses kaybı meydana gelmesi olayına "ünlü aşınması" (birleşirken ünlü düşmesi) denir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu ses olayına örnek olabilecek bir sözcük yoktur?	Kolay
	23. Küçültme eki "-cık / -cik", eklendiği sözcüğün yapısına göre farklı ses olaylarına zemin hazırlayabilir: I. Kimi sözcüklerde araya bir ünlü girmesine yol açar (ünlü türemesi). II. Kimi sözcüklerde kök sonundaki ünsüzün kaybolmasına neden olur (ünsüz düşmesi). III. Kimi sözcüklerde ise hem ünlü türemesine hem de ünsüz değişimine (yumuşamaya) yol açar. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi III. numaralı duruma örnek gösterilebilir?	Zor
	24. Türkçede tek heceli sözcüklerin büyük bir kısmında son seste yer alan $p, ç, t, k$ ünsüzleri ünlüyle başlayan ek aldıklarında yumuşamaz ( $ip \rightarrow ipi, süt \rightarrow sütü, saç \rightarrow saçı$ ). Ancak bazı tek heceli Türkçe sözcükler bu kuralın dışına çıkarak yumuşamaya uğrar. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlüyle başlayan ek aldığında yumuşamaya uğrayan tek heceli bir sözcük kullanılmıştır?	Orta
	25. (I) Şair, ömrünün son demlerinde kaleme aldığı bu şiir kitabında gençlik yıllarının hırçın fırtınalarından uzaklaşarak dingin bir limana sığınmıştı. (II) Dizelerin arasına gizlenmiş hüzün, okurun kalbine usulca dokunan mistik bir esinti gibiydi. (III) Geçmişin kaybolup giden hatıralarını anarken sözcükleri bir nakış gibi sabırla işlemişti. (IV) Onun şiirlerinde dil, yapay süslerden arınarak sıcacık bir samimiyetin ve yalınlığın zirvesine ulaşırdı. (V) Kendi iç dünyasının çalkantılarını anlatırken okuyucuyu hiçbir zaman karamsarlığın zifiri karanlığına itmezdi. (VI) Aksine her mısrada umudun taze bir filiz gibi yeşerdiğini hissettirirdi. (VII) Yaşlı çınarın yaprakları arasından sızan ay ışığı, şairin masasında duran sararmış kâğıtları aydınlatıyordu. (VIII) Sanatçı, ardında bıraktığı bu ölümsüz mirasla edebiyatımızın gök kubbesinde silinmez bir iz bıraktı. Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?	Zor
	26. Arapça kökenli bazı isimler Türkçede "etmek, olmak, eylemek" yardımcı fiilleriyle birleştiğinde iki farklı ses olayı aynı anda gerçekleşebilir. Aşağıdaki birleşik fiillerin hangisinde hem ünlü düşmesi hem de ünsüz yumuşaması (değişimi) bir arada gerçekleşmiştir?	Orta
	27. Sözcük içindeki birbiriyle komşu veya yakın iki ünsüzün yer değiştirmesi olayına halk ağzında veya dilde "göçüşme" (metatez) adı verilir. Standart yazı dilinde bu durum yazım yanlışı kabul edilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde göçüşmeden kaynaklanan bir yazım yanlışı yapılmıştır?	Kolay
	28. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer alan fiilimside hem ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) hem de ünsüz yumuşaması meydana gelmiştir?	Orta
	29. Aşağıdaki dizelerin hangisinde hem ünlü düşmesi hem de ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) örneği bir arada kullanılmıştır?	Orta
	30. Türkçede "etmek, eylemek, olmak" gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde, ilk sözcükte herhangi bir ses düşmesi veya ses türemesi varsa sözcük bitişik; hiçbir ses olayı yoksa ayrı yazılır. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uyulmamasından kaynaklanan bir yazım yanlışı vardır?	Orta
	31. (I) Tarihî köprünün kemerleri altından süzülen nehir, ilkbaharın coşkusuyla yatağına sığmayacak kadar gürül gürül akıyordu. (II) Kıyıda dizilmiş asırlık çınarların dalları, serin rüzgârın etkisiyle suya doğru zarifçe eğiliyordu. (III) Balıkçılar sabahın ilk ışıklarıyla birlikte kayıklarını hazırlayıp bereketli bir av umuduyla açıklara doğru kürek çekiyordu. (IV) Eski kahvehanenin sundurması altında toplanan kasaba sakinleri, demli çaylarını yudumlarken birbirlerine dünkü hadiseleri anlatıyordu. (V) Çocuklar ise çakıl taşlarıyla kaplı daracık sokaklarda neşeyle koşuşturup oyunlar oynuyordu. (VI) Güneş tepeye yükseldikçe gölgeler kısalıyor, çarşının üzerini tatlı bir rehavet kaplıyordu. (VII) Yaşlı bir saraç, dükkânının önünde oturmuş, yılların tecrübesiyle deriyi sabırla işleyip şekillendiriyordu. (VIII) Karşı tepelerdeki yemyeşil zeytinlikler, öğle sıcağında gümüşi bir pırıltıyla parıldıyordu. (IX) Kasabanın bu kendine has huzurlu ritmi, dışarıdan gelen her yolcuyu büyüleyici bir atmosferle karşılıyordu. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?	Zor
	32. Ek fiilin ("-idi, -imiş, -ise") ve "ile" edat/bağlacının sözcüklerle bitişik yazılması durumunda başlarındaki "i" ünlüsü düşer. Eğer bitiştiği sözcük ünlüyle bitiyorsa araya "y" kaynaştırma ünsüzü girer ( $evde + idi \rightarrow evdeydi, araba + ile \rightarrow arabayla$ ). Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya uygun bir ses olayı gerçekleşmemiştir?	Kolay
	33. Özel adların sonunda bulunan sert ünsüzler ( $p, ç, t, k$ ) ünlüyle başlayan bir ek aldıklarında yazımda korunur, yumuşatılmaz; ancak söyleyişte yumuşatılarak telaffuz edilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uyulmamasından kaynaklanan bir yazım yanlışı vardır?	Kolay
	34. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer alan altı çizili sözcük, fiilden isim yapım eki alırken ünlü düşmesine uğramıştır?	Orta
	35. Türkçede sert ünsüzle ( $f, s, t, k, ç, ş, h, p$ ) biten bir sözcük "c, d, g" ile başlayan ek aldığında sertleşir. Ancak birleşik sözcüklerde, yabancı sözcüklerin kök/gövdesinde ve geometrik terimlerde ("üçgen, dörtgen, beşgen") ünsüz benzeşmesi aranmaz ve uygulanmaz. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kuralın istisnası olan geometrik bir terim kullanılmıştır?	Orta
	36. Ünlü daralmasında "a" geniş ünlüsü "ı" veya "u" sesine; "e" geniş ünlüsü ise "i" veya "ü" sesine daralır. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "a" geniş ünlüsünün "u" dar ünlüsüne dönüştüğü bir ünlü daralması örneği vardır?	Orta
	37. Türkçede "n" sesi hem ikinci tekil kişi iyelik eki (senin kitabın) hem de iki çekim eki arasına giren kaynaştırma harfi / koruyucu ünsüz (onun kitabı-n-ı) olarak karşımıza çıkar. Bu iki kullanım birbiriyle karıştırılmamalıdır. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcükteki "n" sesi bir kaynaştırma ünsüzü değildir?	Zor
	38. Türkçede hece sayısı ünlü harf sayısına eşittir. Ünlü düşmesi gerçekleşen bir sözcükte hece sayısı bir azalırken, ünlü türemesi olan bir sözcükte hece sayısı bir artar. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem hece sayısı azalan (ünlü düşmesi olan) hem de hece sayısı artan (ünlü türemesi olan) bir sözcük aynı cümlede yer almaktadır?	Kolay
	39. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcükte birden fazla ünsüzle ilgili ses olayı (örneğin ünsüz türemesi ve ünsüz benzeşmesi veya ünsüz benzeşmesi ve ünsüz yumuşaması) gerçekleşmiştir?	Zor
	40. Türkçenin ses yapısı gereği sözcük başında iki ünsüz yan yana bulunamaz. Dilimize Batı dillerinden geçen ve başında iki ünsüz bulunan sözcüklerin birçoğu konuşma dilinde başına veya arasına bir ünlü türetilerek söylenir (örneğin: $istasyon, istatistik, kulüp \rightarrow kulüp, spor \rightarrow sipor$ ). Ancak bu söyleyiş kolaylığı yazı diline yansıtılmaz; yansıtılması yazım yanlışı sayılır. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala aykırı bir yazım yanlışı yapılmıştır?	Orta
	41. (I) Bozkırın ortasında yükselen heybetli dağlar, binlerce yıldır bu topraklara bekçilik eden ulu çınarlar gibi vakur ve sessizce duruyordu. (II) Sabah rüzgârı vadinin yamaçlarından aşağıya doğru süzülürken taze kekik kokusunu köyün daracık sokaklarına taşıyordu. (III) Yaşlı çoban, sırtındaki kalın abaya sarınmış, koyunlarını taze otların yeşerdiği bayırlara doğru ağır adımlarla sürüyordu. (IV) Köy çeşmesinin oluğundan taşan berrak su, küçük havuzda köpükler oluşturup taşlı yoldan aşağıya gürül gürül akıyordu. (V) Çeşme başında toplanan kadınlar, bakır güğümlerini doldururken birbirlerine günün ilk havadislerini fısıldıyordu. (VI) Uzaktaki ahşap evlerin bacalarından yükselen mavi dumanlar, gökyüzünün masmavi kubbesine karışarak yavaşça dağılıyordu. (VII) Tarlalarına doğru yola çıkan köylüler, yanlarından geçen yolculara içten bir tebessümle selam verip hayırlı işler diliyordu. (VIII) Güneş yükseldikçe tarlaların üzerindeki çiy taneleri gümüş pırıltılarla parıldıyor, toprağın buğusu etrafa yayılıyordu. (IX) Doğanın bu eşsiz uyanışı, yorgun ruhlara tarifsiz bir ferahlık ve yaşama sevinci aşılıyordu. (X) İnsan, bu dingin manzara karşısında bütün kaygılarını unutup evrenin ahengine kendini teslim etmekten başka bir şey düşünemiyordu. Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisinin örneği yoktur?	Zor
	42. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer alan yüklemde hem ünlü düşmesi hem de ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) gerçekleşmiştir?	Orta
	43. Aşağıdaki birleşik fiillerden hangisinde gerçekleşen ses olayları "kaybetmek" sözcüğündeki ses olaylarıyla bire bir aynıdır?	Kolay
	44. Bazı sözcüklerde ardışık gelen ekler nedeniyle ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) olayı birden fazla kez gerçekleşebilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu duruma örnek olabilecek (aynı sözcükte iki defa ünsüz sertleşmesi gerçekleşmiş) bir sözcük vardır?	Zor
	45. Türkçede ünlü düşmesi üç farklı yolla gerçekleşir: 1. Çekim eki alırken ünlü düşmesi (isim çekim eklerinde) 2. Yapım eki alırken / türetilirken ünlü düşmesi 3. Birleşik sözcük oluşurken / birleşirken ünlü düşmesi (ünlü aşınması) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gerçekleşen ünlü düşmesinin nedeni diğerlerinden farklıdır?	Orta
	46. Şimdiki zaman eki "-yor", Türkçede büyük ve küçük ünlü uyumları açısından özel bir konuma sahiptir. Bu ek tek biçimlidir ve yapısındaki "o" ünlüsü yuvarlak ve kalındır. Buna göre "-yor" eki ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?	Kolay
	47. (I) Tarihî konağın geniş odalarında yankılanan piyano sesleri, geçmişin asil ve zarif günlerini yeniden canlandırıyordu. (II) Duvarlardaki altın varaklı aynalar, salonda dönüp duran neşeli çiftlerin mutluluğunu yansıtıyordu. (III) Masanın üzerindeki gümüş şamdanlardan süzülen mum ışığı, kristal kadehlerin pırıltısıyla birleşiyordu. (IV) Yaşlı ev sahibi, konuklarına hitaben yaptığı konuşmada dostluğun ve sevginin önemini bir kez daha vurguladı. (V) Gecenin sonunda vedalaşıp ayrılan davetliler, hafızalarında silinmez tatlı hatıralarla konağın bahçe kapısından sokağa çıktılar. Bu parçadaki altı çizili sözcüklerin hangisinde herhangi bir ses olayı gerçekleşmemiştir? (I. yankılanan, II. mutluluğunu, III. birleşiyordu, IV. yaptığı, V. ayrılan)	Orta
	48. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem ünlü düşmesi hem de ünsüz düşmesi yaşamış sözcükler bir arada kullanılmıştır?	Orta
	49. Arapçadan dilimize geçen ve asıllarında çift ünsüz ( $şeddeli$ ) bulunan sözcükler, Türkçede tek sesle telaffuz edilir ve tek harfle yazılır ( $hak, his, hat, tıp, zan, af, ret$ ). Ancak bu sözcüklere ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde veya bu sözcükler yardımcı eylemlerle birleştiğinde düşmüş olan ikinci ünsüz tekrar ortaya çıkar. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala örnek olabilecek bir sözcük kullanılmamıştır?	Orta
	50. (I) Şairin dizelerinde somutlaşan derin hüzün, okuyucunun ruhunda silinmez akisler bırakarak nesiller boyu canlılığını korumayı başarmıştır. (II) O, günlük hayatın sıradan ayrıntılarını anlatırken bile dili bir kuyumcu titizliğiyle işleyip zenginleştirmiştir. (III) Çocukluğunun geçtiği daracık sokakları ve ahşap konakları anımsarken sözcükleri birer renk damlası gibi sayfaya damlatmıştır. (IV) Eserlerindeki lirik ton, okuru karamsarlığın girdabına çekmek yerine hayatın zorluklarına karşı sabırla direnmeye davet eder. (V) Şiirlerindeki yalınlık, sanatçının sahte süslerden kaçınarak insan kalbinin en saf ve en samimi duygularına ulaşma arzusundan kaynaklanır. (VI) Akşamın alacakaranlığında lambasını yakıp masasının başına geçtiğinde, kendi iç sesini dinleyerek mısralarını oluştururdu. (VII) Onun her bir dizesi, insan ruhunun derinliklerine tutulmuş sıcacık bir ayna gibiydi. (VIII) Bu büyük usta, edebiyat dünyamızda bıraktığı silinmez izlerle ebediyete kadar saygıyla anılacaktır. Bu parçadaki altı çizili sözcüklerle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır? (I. canlılığını, II. kuyumcu, III. daracık, IV. sabırla, VII. sıcacık)	Zor