Sınavlar>KPSS>Genel Kültür>Tarih>XVIII. Yüzyılda Osmanlı Devleti (Gerileme Dönemi)

XVIII. Yüzyılda Osmanlı Devleti (Gerileme Dönemi)

50 soru bulunuyor.

Durum	Soru Adı	Zorluk
	1. Osmanlı maliye tarihinde, iltizam sisteminin yol açtığı tahribatı önlemek ve vergi kaynaklarını ihya etmek amacıyla $1695$ yılında yürürlüğe konulan, mukataaların özel şahıslara ömür boyu (kayd-ı hayat şartıyla) kiralanması esasına dayanan sistem aşağıdakilerden hangisidir?	Kolay
	2. $1596$ yılındaki Eğri Seferi sonrasında Osmanlı ordusundaki aksaklıkları bizzat gözlemleyerek "Usûl el-Hikem fî Nizâm el-’Âlem" (Devlet Düzenine Ait Usuller) adlı eseri kaleme alan Osmanlı dairesi aydını kimdir?	Kolay
	3. Osmanlı Devleti'nde henüz duraklama emarelerinin yeni başladığı $1581$ yılında, devlet kademelerindeki yozlaşmayı, rüşveti ve meritokrasinin (liyakat) terk edilmesini "Nüshatü’s-Selâtin" (Sultanlara Nasihatler) adlı eserinde eleştiren aydın kimdir?	Kolay
	4. Sultan IV. Murad ve Sultan İbrahim'e sunduğu risalelerinde, devletin kurtuluşunun tımar sisteminin ıslahına ve kapıkulu ordusunun disipline edilmesine bağlı olduğunu savunan gelenekçi reformcu aşağıdakilerden hangisidir?	Kolay
	5. Osmanlı Devleti'nde mali sorunlara çözümler üretmek amacıyla "Düstûrü'l-amel li-Islâhi’l-halel" adlı ünlü eseri yazan ve devleti yaşayan bir organizmaya benzeterek tahlil eden bilim insanı kimdir?	Kolay
	6. $18.$ yüzyılın başındaki Osmanlı yenileşmesi, devlet teşkilatı ve sadrazamlara yönelik tavsiyeleri içeren "Nesâyihü'l-vüzerâ ve'l-ümerâ" (Vezirlere ve Komutanlara Öğütler) adlı eserin yazarı olan Osmanlı devlet adamı kimdir?	Kolay
	7. Osmanlı Devleti'nin Batı'da ilk kez büyük miktarda toprak kaybettiği, Orta Avrupa'daki Osmanlı egemenliğinin sona erdiği ve gerileme döneminin başlangıcı kabul edilen $1699$ tarihli antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?	Kolay
	8. $1718$ yılında imzalanan ve Osmanlı Devleti'nin Karlofça'da kaybettiği toprakları geri alma ümitlerini tamamen yitirerek mevcut toprakları koruma politikasına ve Batı tarzı ıslahatlara (Lale Devri) yönelmesine neden olan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?	Kolay
	9. Osmanlı Devleti, $1739$ Belgrad Antlaşması'nın imzalanmasında gösterdiği arabuluculuk hizmetine karşılık olarak hangi Avrupa devletine verilmiş olan kapitülasyonları $1740$ yılında süresiz olarak uzatmıştır?	Kolay
	10. Osmanlı İmparatorluğu ile Rusya arasındaki $1768-1774$ savaşını sona erdiren, Karadeniz'i bir Türk gölü olmaktan çıkaran ve Osmanlı tarihinde ilk defa "savaş tazminatı" ödenmesine yol açan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?	Kolay
	11. $1730$ yılında Lale Devri'ni kanlı bir şekilde sona erdiren ve III. Ahmed'in tahttan indirilip yerine I. Mahmud'un çıkarılmasıyla sonuçlanan ayaklanmanın lideri olan, Yeniçeri Ocağı'nın $17.$ Orta mensubu Arnavut asıllı asisi kimdir?	Kolay
	12. Osmanlı Devleti'nde radikal anlamda ilk batı tarzı reform girişimlerini başlatan, henüz veliaht iken Fransız Kralı XVI. Louis ile mektuplaşarak reform fikirleri alan yenilikçi padişah aşağıdakilerden hangisidir?	Kolay
	13. III. Selim'in yeni kurduğu Nizam-ı Cedid Ordusu'nun yüksek maliyetli askeri harcamalarını (kışla, talim, modern silahlar vb.) karşılamak üzere oluşturduğu özel hazine aşağıdakilerden hangisidir?	Kolay
	14. $1807$ yılında Nizam-ı Cedid ordusunun kurulmasına karşı çıkan yeniçeriler ve muhalif çevreler tarafından çıkarılan, III. Selim'in tahttan indirilmesiyle sonuçlanan ayaklanma hangisidir?	Kolay
	15. $1808$ yılında Padişah II. Mahmud ile taşradaki güçlü yapılar olan ayanlar arasında imzalanan, padişahın mutlak otoritesini ilk kez sınırlandıran sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?	Kolay
	16. Malikâne sisteminde mukataayı alan şahsın devlete ödediği, ilk elde yapılan açık artırma (müzayede) sırasında belirlenen peşin ödemeye ne ad verilirdi?	Orta
	17. $1694$ yılında Bolu sancağının sancaklık kaydının kaldırılarak doğrudan hazineye bağlanması ve her yıl iltizama verilmesinin temel gerekçesi olarak belgelerde aşağıdakilerden hangisi gösterilmiştir?	Orta
	18. Hasan Kâfî el-Akhisârî, "Usûl el-Hikem fî Nizâm el-’Âlem" adlı eserinde, Osmanlı ordusunun Avrupa karşısındaki mağlubiyetlerinin ve cepheden kaçışların temel teknik sebebi olarak aşağıdakilerden hangisini göstermiştir?	Orta
	19. İbrahim Müteferrika, $1731$ yılında I. Mahmud'a sunduğu "Usûlü'l-hikem fî nizâmi'l-ümem" adlı eserinde, Osmanlı Devleti'nin reform yapmaması durumunda Avrupa karşısında duramayacağını belirtirken hangi iki Avrupa devletini örnek model olarak göstermiştir?	Orta
	20. $17.$ yüzyılda dinde tasfiye iddiasıyla ortaya çıkan, felsefe, matematik ve astronomi gibi akli bilimlerin öğrenilmesini bid'at ve inanç bozucu olarak gören radikal sünni akım aşağıdakilerden hangisidir?	Orta
	21. Osmanlı tarih yazımında uzun süre hâkim olan "Osmanlı Gerileme Paradigması"nın (Decline Paradigm) kökenleri harici olarak Batılı tarihçilerden ziyade, dahili olarak Osmanlı sistemini eleştiren hangi tür edebiyata dayanmaktadır?	Orta
	22. İbn-i Haldun'un "organizmacı" (devletlerin de insanlar gibi doğup, büyüyüp, yaşlanıp öleceği) teorisini esas alarak Osmanlı Devleti'nin kaçınılmaz bir duraklama/yaşlılık dönemine girdiğini tahlil eden $17.$ yüzyıl tarihçi ve entelektüelleri aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?	Orta
	23. Osmanlıların askeri teknoloji alanında $1571$ veya $1683$ sonrasında ani ve çaresiz bir teknolojik gerileme yaşamadığını; kalyon, hafif sahra topu ve çakmaklı tüfek gibi modern teknolojileri üreterek Venedik ve Rusya gibi rakipleriyle başa baş mücadele ettiğini gösteren tarihçi aşağıdakilerden hangisidir?	Orta
	24. Osmanlı Devleti'nin Karlofça Antlaşması müzakerelerinde kendisini hiçbir Avrupa devletiyle eşit görmeyen gururlu diplomatik tavrını kaybederek, hangi iki devletin arabuluculuğunu kabul etmesiyle büyük bir itibar kaybı yaşamıştır?	Orta
	25. Osmanlı Devleti'nin $1714$ yılında Karlofça'da kaybettiği Mora'yı Venedik'ten geri alması üzerine Venedik ile ittifak kurarak savaşa giren, Petervaradin'de Osmanlı ordusunu yenip $1717$ 'de Belgrad'ı işgal eden devlet aşağıdakilerden hangisidir?	Orta
	26. Padişah I. Mahmud döneminde Avusturya ve Rusya ile yapılan savaşlar sonrasında imzalanan, Osmanlı'nın Karadeniz'deki egemenliğini son kez onaylayan ve gerileme döneminin en kazançlı antlaşması olarak kabul edilen belge aşağıdakilerden hangisidir?	Orta
	27. Küçük Kaynarca Antlaşması'na göre, bağımsızlığı kabul edilen ancak dini işler bakımından Osmanlı hilafet makamına bağlı kalacağı kararlaştırılan, halkı Türk ve Müslüman olan ilk kayıp bölge aşağıdakilerden hangisidir?	Orta
	28. Lale Devri ( $1718-1730$ ) olarak adlandırılan dönemde, Türk tarihinde ilk kez devlet destekli bir kurum olarak kurulan, Doğu ve Batı dillerinden eserlerin tercüme edilmesi amacıyla oluşturulan yapısal kurul aşağıdakilerden hangisidir?	Orta
	29. Patrona Halil İsyanı sürecinde asilerin ve ulemanın uyarısıyla, Lale Devri eğlencelerinin ve israfının merkezi olan Kağıthane'deki hangi ünlü kasır ve çevresindeki $120$ 'den fazla köşk tamamen yıktırılmıştır?	Orta
	30. Sultan III. Selim'in başlattığı askeri, idari ve mali reformların bütününe verilen "Nizam-ı Cedid" (Yeni Düzen) adı, Avrupa'daki hangi tarihi gelişmeden doğrudan ilham alınarak benimsenmiştir?	Orta
	31. Sened-i İttifak sözleşmesinin kısa sürede uygulamadan kalkmasında ve etkisiz kalmasında aşağıdaki faktörlerden hangisi belirleyici olmuştur?	Orta
	32. II. Mahmud döneminde yönetim alanında gerçekleştirilen köklü kurumsal değişikliklerin başında, geleneksel divan sisteminden modern kabine (bakanlıklar) sistemine geçiş yer alır. Bu doğrultuda Sadrazamlık makamı aşağıdakilerden hangisine dönüştürülmüştür?	Orta
	33. II. Mahmud döneminde "hukuk devleti" kurma yolunda atılan önemli adımlardan biri, devletin sürekli idari kurallar ve kanun taslakları hazırlamak amacıyla kurduğu ihtisas meclisleridir. Bu doğrultuda idari ve adli işleri yürütmek üzere kurulan en yüksek yargı ve danışma organı aşağıdakilerden hangisidir?	Orta
	34. II. Mahmud'un gerçekleştirdiği kıyafet devriminin (fes ve ceket giyme zorunluluğu), devlet-toplum ilişkileri ve toplumsal eşitlik açısından en önemli sembolik anlamı aşağıdakilerden hangisidir?	Orta
	35. Osmanlı Devleti'nde, yükseköğretim ve bürokrasiye dil bilen, okuryazar genç kadrolar yetiştirmek amacıyla $1838$ yılında açılan ilk orta dereceli laik eğitim kurumları aşağıdakilerden hangisidir?	Orta
	36. $1715$ ( $1127$ Safer) yılında sefere katılmayan dirlik sahiplerini tespit etmek amacıyla Erzurum eyaletinde yapılan yoklama sonucunda, toplamda yaklaşık kaç dirlik hazineye devredilerek mukataa haline getirilmiştir?	Zor
	37. Malikâne usulünün Osmanlı askeri ve idari yapısındaki çözülmeye paralel olarak vezir, hanedan mensupları ve saray efradına ait olan "has" dirliklerine de uygulanmasına imkân tanıyan fermanın tarihi aşağıdakilerden hangisidir?	Zor
	38. $18.$ yüzyılda Saruhan bölgesinde mültezimlik ve mütesellimlik yaparak büyük bir nüfuz kazanan, civardaki tımar ve zeametleri ardı ardına $34$ yıl boyunca kiralayarak toprak aristokrasisi oluşturan yerel hanedan temsilcisi kimdir?	Zor
	39. $1716$ yılında "şekavet" (eşkıyalık/isyan) suçlamasıyla üzerinden Malatya Sancağı voyvodalık mukataası alınan Rişvanzade Mehmed'in yerine, bu mukataa $1718$ yılında kaç guruş muaccele ile Hasan isimli şahsa verilmiştir?	Zor
	40. Rişvanzade Süleyman Paşa'nın $1764$ yılında ölümünün ardından, Malatya voyvodalığı mukataası ve bağlı bazı diğer mukataalar kardeşi Seyyid Abdurrahman Bey'e hangi rütbe ile malikâne olarak verilmiştir?	Zor
	41. Osmanlı hukukçusu ve tarihçisi Âşıkpaşazâde (ö. $1484$ ?), "Tevârîh-i Âl-i Osmân" adlı eserinde devlet kademelerindeki bozulmanın ilk tohumlarının hangi padişah döneminde ulaşılan merkeziyetçi yapı ile başladığını iddia etmektedir?	Zor
	42. Kadızâdeliler hareketinin liderleri meşruiyet kazanmak amacıyla Kanuni Sultan Süleyman döneminin ünlü ahlak ve şeriat otoritesi İmam Birgivî'nin hangi eserine "zahiren" sahip çıkmışlardır?	Zor
	43. Oryantalist tarihçi Bernard Lewis'in " $17.$ yüzyılla birlikte Osmanlı kurumları, devşirme ve terfi usulleri tam ve geri dönülmez bir çöküşe geçti" tezini, hiçbir tenkide tabi tutmadan doğrudan benimseyerek kendi tarih kurgusuna eklediği Osmanlı ıslahat yazarı kimdir?	Zor
	44. $1979$ yılında yayımladığı çalışmasında, Osmanlı zanaatkârlarının Avrupa imalat sanayisiyle rekabet edemeyerek çöktüğü tezine meydan okuyan; Avrupalıların Ortadoğu pazarlarına ancak Yeni Dünya gümüşüyle sübvanse edilmiş ham kumaşları indirimli fiyatlarla (fiyat kırarak) satmasıyla hâkim olabildiğini ortaya koyan iktisat tarihçisi kimdir?	Zor
	45. Osmanlı veraset sistemindeki açık taht mücadelelerinin devleti dış düşmanlar karşısında zayıflatmasından dolayı, şehzadelerin sancağa gönderilmeyerek "ekberiyet ve erşediyet" (en yaşlı ve olgun şehzadenin tahta çıkması) sisteminin getirilmesinin bir çöküş emaresi değil, istikrarlı bir devlet yönetimi için geliştirilen pragmatik bir çözüm olduğunu savunan tarihçi kimdir?	Zor
	46. Küçük Kaynarca Antlaşması'nın imzalanma sürecinde, Osmanlı Devleti adına görüşmeleri yürüten ve anlaşmayı imzalayan murahhas heyetinin başında yer alan ünlü Osmanlı devlet adamı kimdir?	Zor
	47. Patrona Halil İsyanı'nın perde arkasındaki planlayıcısı olan, sadrazamlık makamını ele geçirmek amacıyla isyancıları finanse eden ve kendi damatları arasındaki rekabeti körükleyen Osmanlı Kaptanıderyası kimdir?	Zor
	48. Patrona Halil İsyanı sırasında, isyancıları ikna ederek ve dini fetvalar vererek isyanı meşrulaştıran, daha sonra isyancıların baskısıyla İstanbul Kadılığına atanan ulema mensubu kimdir?	Zor
	49. Sultan I. Mahmud, sarayda ve şehirde terör estiren Patrona Halil ve diğer isyan liderlerini (Muslu Beşe, Kel Mehmed Ağa vb.) ortadan kaldırmak amacıyla, onları rütbe/hilat verme bahanesiyle sarayın hangi bölümüne çağırarak imha ettirmiştir?	Zor
	50. III. Selim döneminde, ordu ve idare teşkilatı hakkında rapor hazırlaması amacıyla Viyana'ya (Avusturya) elçi olarak gönderilen ve ordu yapısı, subay okulları hakkında ayrıntılı layiha sunan devlet adamı kimdir?	Zor