Sınavlar>KPSS>Genel Yetenek>Türkçe>Yapı Bilgisi

Yapı Bilgisi

50 soru bulunuyor.

Durum	Soru Adı	Zorluk
	1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer alan altı çizili sözcük, kökünün türü ( $isim$ ya da $fiil$ ) bakımından diğerlerinden farklıdır?	Kolay
	2. Türkçede yazılışları aynı olduğu hâlde aralarında anlamsal bağ bulunmayan köklere sesteş (eş sesli) kök, aralarında anlam bağı bulunup hem isim hem de fiil olarak kullanılabilen köklere ise kökteş (ortak) kök denir. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün kökü 'kökteş kök' özelliği gösterir?	Orta
	3. (I) Edebiyatımızın köklü çınarlarından biri olan yazar, eserlerinde insan ruhunun labirentlerinde dolaşmayı her zaman bir ilke edinmiştir. (II) Yaşadığı dönemin toplumsal çalkantılarını bireyin iç dünyasındaki kırılmalarla harmanlayarak anlatması, onun anlatımını benzersiz kılmıştır. (III) Romanlarındaki karakterler; sokakta her gün karşılaştığımız, sıradan kaygılarla boğuşan ancak içlerinde derin fırtınalar kopan canlı varlıklardır. (IV) O, olay örgüsünü kurarken sözcüklerin yalnızca görünen anlamlarıyla yetinmez; onların çağrışım gücünden ustalıkla yararlanır. (V) Bu titiz yaklaşım, okurun metinle kurduğu bağı sıradanlıktan kurtararak esere zamana meydan okuyan bir nitelik kazandırır. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?	Zor
	4. Bir sözcüğün köküne yapım eki getirilmesiyle 'gövde' oluşur. Gövdeye en az bir yapım eki daha getirildiğinde ise 'gövdeden türemiş sözcük' elde edilir. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük gövdeden türemiştir?	Orta
	5. Ayrılma (çıkma) durum eki ' $-den / -dan$ ' ve bulunma durum eki ' $-de / -da$ ', kimi zaman eklendiği sözcüğün anlamını değiştirerek yapım eki işlevi üstlenir ve sıfat veya zarf türetir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu duruma örnek olabilecek bir sözcük kullanılmıştır?	Orta
	6. Türkçede ' $-ı, -i, -u, -ü$ ' eki; belirtme (yükleme) hâl eki, $3.$ tekil kişi iyelik eki veya fiilden isim yapım eki olarak kullanılabilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ' $-ı, -i, -u, -ü$ ' eki diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?	Zor
	7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kurallı birleşik fiil cümleye 'beklenmedik bir anda, çabucak yapılma' (tezlik) anlamı katmıştır?	Kolay
	8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük hem iyelik eki hem de belirtme durumu (hâl) eki almıştır?	Orta
	9. '+DIr / +DUr' bildirme eki, zaman bildiren adların üzerine gelerek eylemin geçmişten günümüze kadar ne kadar süredir devam ettiğini bildiren zaman zarfları oluşturabilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bildirme eki bu işleviyle kullanılmıştır?	Zor
	10. Birleşik sözcükler farklı yollarla oluşturulabilir: İki ismin birleşmesiyle, bir sıfatla bir ismin birleşmesiyle, bir isimle bir fiilin kaynaşmasıyla veya iki fiilin bir araya gelmesiyle kurulabilir. Aşağıdaki birleşik sözcüklerden hangisi oluşum yolu bakımından diğerlerinden farklıdır?	Orta
	11. Türkçede ' $-m / -ım$ ' eki; $1.$ tekil kişi iyelik eki, $1.$ tekil kişi fiil çekim eki ya da fiilden isim yapım eki olarak işlev görebilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ' $-m / -ım$ ' eki ötekilerden farklı bir işlevde kullanılmıştır?	Orta
	12. Türkçede tüm fiilimsi (eylemsi) ekleri, fiil kök veya gövdelerine gelerek onları isim soylu sözcüklere dönüştüren fiilden isim yapım ekleridir ( $FİYE$ ). Bu nedenle fiilimsi eki alan her sözcük yapıca türemiştir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer alan altı çizili sözcük fiilimsi eki alarak türememiştir?	Kolay
	13. Kimi sözcükler yapım eki alarak türetilirken kök veya gövdede yer alan bir ünlü harf düşebilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uygun bir sözcük kullanılmıştır?	Orta
	14. (I) Boğaziçi'nin serin sularına bakan o ihtiyar yalı, geçmişin görkemli günlerini belleğinde saklayan bir anıt gibi duruyordu. (II) Geniş bahçesinde asırlık çınarların gölgesinde açan ortancalar, nemli toprağın kokusunu etrafa cömertçe yayıyordu. (III) Salonun yüksek tavanından sarkan kristal avize, içeriye süzülen solgun gün ışığında hafifçe parıldıyordu. (IV) Eski ahşap merdivenleri tırmanırken gıcırdayan basamaklar, konağın terk edilmişliğini yüzümüze vuruyordu adeta. (V) Kütüphane odasındaki raflarda dizili duran deri ciltli kitaplar, zamanın acımasız akışına karşı direnen son tanıklardı. (VI) Masanın üstündeki sararmış mektuplar, sahibinin hüzünlü ve sır dolu yaşamından ipuçları fısıldıyordu. (VII) Odayı kaplayan derin sessizlik, dışarıdan gelen dalga sesleriyle zaman zaman bölünüyordu. Bu parçadaki altı çizili sözcüklerle ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? - $I.$ sözcük: görkemli - $II.$ sözcük: yayıyordu - $III.$ sözcük: parıldıyordu - $IV.$ sözcük: basamaklar - $V.$ sözcük: sararmış	Zor
	15. Kurallı birleşik sıfatlar çeşitli yollarla oluşturulur. Örneğin; bir sıfat tamlamasının sonuna ' $-lı / -li$ ' eki getirilerek ( $kırmızı başlıklı kız$ ) ya da sıfat tamlamasında isimle sıfat yer değiştirip isme iyelik eki eklenerek ( $başı dumanlı dağlar$ ) kurallı birleşik sıfat yapılır. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ötekilerden farklı bir yolla oluşturulmuş bir kurallı birleşik sıfat vardır?	Zor
	16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük yapı bakımından 'basit'tir?	Kolay
	17. Fiilden fiil yapım ekleri (çatı ekleri); fiillere gelerek onların geçişlilik durumunu (ettirgen/oldurgan) ya da özne-yüklem ilişkisini (edilgen, dönüşlü, işteş) değiştirir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili eylem, 'fiilden fiil yapım eki' almamıştır?	Orta
	18. Doğadaki canlı veya cansız varlıkların çıkardığı seslerin taklit edilmesiyle oluşan sözcüklere 'yansıma sözcük' denir. Yansıma sözcüklerin kökleri kural olarak 'isim kökü' kabul edilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yansıma bir kökten türemiş sözcük kullanılmıştır?	Kolay
	19. Ek-fiilin iki temel görevi vardır: $1.$ İsim ve isim soylu sözcüklere gelerek onları yüklem yapmak. $2.$ Basit zamanlı fiillere gelerek onları birleşik zamanlı fiil yapmak. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek-fiil diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?	Orta
	20. Türkçede ' $-k / -(ı)k$ ' eki; görülen geçmiş zaman kipine gelerek $1.$ çoğul şahıs eki ( $geldik$ ), ya da fiil kök ve gövdelerine gelerek fiilden isim yapım eki ( $kesik$ ) işlevi üstlenebilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ' $-k$ ' eki ötekilerden farklı bir işlevde kullanılmıştır?	Orta
	21. Belirtili isim tamlamalarında tamlayan eki olan ' $-ın / -in$ ' yerine, özellikle bütünden ayrılma (seçme) anlamı söz konusu olduğunda ayrılma hâli eki ' $-den / -dan$ ' kullanılabilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uygun bir kullanım vardır?	Orta
	22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer alan altı çizili sözcük, isimden fiil yapan bir yapım eki ( $İFYE$ ) almıştır?	Kolay
	23. Bir veya birden fazla ismin bir fiille bir araya gelerek anlamca kaynaşması ve genellikle mecazlaşmasıyla 'deyimleşmiş (anlamca kaynaşmış) birleşik fiiller' oluşur. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu yolla oluşmuş bir birleşik fiil kullanılmamıştır?	Orta
	24. (I) Tarihî surların gölgesinde uzanan bu eski mahalle, taş döşeli daracık sokaklarıyla ziyaretçilerini büyüler. (II) Sabahın erken vaktinde kepenklerini açan fırıncı, taze ekmek kokusunu sokağın her bir köşesine cömertçe üfler. (III) Yıllardır burada ayakkabı tamirciliği yapan yaşlı usta, gözlüğünün üzerinden gelen geçenleri süzerek selamlar. (IV) Ahşap evlerin cumbalarından sarkan rengârenk sardunyalar, gri taş duvarların soğukluğunu bir anda unutturur. (V) Mahallenin çocukları ise geniş meydandaki ulu çınarın altında neşeli çığlıklarla koşturup durur. (VI) Zaman burada sanki başka bir ritimle akmakta, modern çağın baş döndürücü karmaşasından kendini ustalıkla korumaktadır. Bu parçadaki altı çizili sözcüklerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? - $I.$ sözcük: daracık - $II.$ sözcük: fırıncı - $III.$ sözcük: tamirciliği - $IV.$ sözcük: unutturur - $V.$ sözcük: koşturup	Zor
	25. Türkçede ' $-ış / -iş$ ' eki hem karşılıklı veya birlikte yapılma anlamı katan fiilden fiil yapım eki (işteşlik çatı eki) hem de fiilden isim yapım eki (isim-fiil eki) olarak görev yapabilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ' $-ış / -iş$ ' eki eylemin 'birlikte ya da karşılıklı yapıldığını' bildiren bir çatı eki ( $FFYE$ ) olarak kullanılmıştır?	Orta
	26. İsimlere getirilen küçültme ekleri ( $-cık / -cik, -ceğiz$ ), eklendiği sözcüğün anlamını değiştirerek ona acıma, sevgi ya da azlık anlamı kazandıran isimden isim yapım ekleridir ( $İİYE$ ). Aşağıdaki cümlelerin hangisinde küçültme eki almış sözcük cümleye 'acıma / merhamet' anlamı katmıştır?	Kolay
	27. Birleşik isimler oluşturulurken kimi zaman belirtisiz isim tamlaması kalıbıyla ( $isim + isim + iyelik eki$ ), kimi zaman da sıfat tamlaması kalıbıyla ( $sıfat + isim$ ) kaynaşırlar. Aşağıdaki birleşik sözcüklerden hangisi 'sıfat tamlaması' yoluyla oluşmuştur?	Orta
	28. Türkçede ' $-ma / -me$ ' eki; fiillere gelerek olumsuzluk eki ( $gelme$ ) ya da fiilden isim türeten isim-fiil yapım eki ( $okuma alışkanlığı$ ) olarak kullanılabilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ' $-ma / -me$ ' eki ötekilerden farklı bir işlevde kullanılmıştır?	Zor
	29. Kurallı birleşik fiillerden yeterlik fiili ( $-ebilmek$ ), olumsuz yapıldığında 'bilmek' yardımcı fiili düşer; ancak fiil kök veya gövdesinin sonundaki ' $-a / -e$ ' sesi korunur ( $çözebilir -> çözemez$ ). Bu durumdaki fiiller yapı bakımından birleşik fiil olmaya devam eder. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala örnek olabilecek 'birleşik yapılı bir eylem' kullanılmıştır?	Orta
	30. Bir sözcüğün kökü bulunurken en küçük anlamlı parça ile sözcüğün tamamı arasında mantıksal ve anlamsal bir bağ bulunmak zorundadır. Anlamsal bağ yoksa o parça sözcüğün kökü olamaz. Buna göre aşağıdaki sözcüklerden hangisinin kökü yanlış belirlenmiştir?	Kolay
	31. Türkçede ' $-acak / -ecek$ ' eki; çekimli fiillerde gelecek zaman kip eki (fiil çekim eki) olarak ya da fiillere gelerek sıfat türeten sıfat-fiil yapım eki ( $FİYE$ ) olarak görev yapar. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ' $-acak / -ecek$ ' eki ötekilerden farklı bir görevde kullanılmıştır?	Orta
	32. Bazı sözcükler fiilimsi eki aldıktan sonra kalıplaşarak bir nesnenin veya kavramın kalıcı adı hâline gelir. Bu sözcükler artık fiilimsi özelliğini kaybeder ve yapım eki almış türemiş isim kabul edilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu duruma örnek olabilecek bir sözcük vardır?	Kolay
	33. (I) İnsanoğlunun doğayla kurduğu kadim ilişki, modern çağın getirdiği teknolojik gelişmelerle köklü bir biçimde değişmiştir. (II) Eskiden toprağın ritmine göre şekillenen günlük yaşam, bugün yapay ışıkların ve saatlerin mekanik akışına teslim olmuştur. (III) Doğadan kopuş; insanın kendi varoluşsal köklerini unutmasına, ruhsal bir boşluğa sürüklenmesine yol açmıştır. (IV) Oysa yeşilin ve toprağın dinginliği, yorgun zihinler için her zaman en güvenilir sığınak olagelmiştir. (V) Kentlerin beton griliğinde sıkışıp kalan birey, ancak tabiatla yeniden bağ kurabildiğinde içsel dengesini yakalayabilir. (VI) Bu farkındalık, son yıllarda kırsala yönelen göç hareketlerinin temel itici gücünü oluşturmaktadır. (VII) İnsanlar artık yalnızca tüketmek değil; üretmek, toprağa dokunmak ve hayatın doğal akışını hissetmek istemektedir. Bu parçadaki altı çizili sözcüklerle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır? - $I.$ sözcük: köklü - $II.$ sözcük: şekillenen - $III.$ sözcük: kopuş - $IV.$ sözcük: olagelmiştir - $V.$ sözcük: kurabildiğinde	Zor
	34. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün kökü, sözcük türü ( $isim / fiil$ ) bakımından diğerlerinden farklıdır?	Orta
	35. 'Etmek' ve 'olmak' eylemleri, bir isimle birleşerek yardımcı eylemle kurulmuş birleşik fiil oluşturabileceği gibi, tek başlarına 'meydana gelmek, gerçekleşmek, değerinde olmak' anlamlarına gelerek 'asıl eylem' olarak da kullanılabilirler. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'olmak' sözcüğü ötekilerden farklı bir işlevde (asıl eylem olarak) kullanılmıştır?	Orta
	36. Türkçede bir sözcüğün 'yalın hâlde' olması, hiçbir ek almaması demek değildir; sözcüğün durum (hâl) eklerinden ( $-ı, -e, -de, -den$ ) hiçbirini almamış olması demektir. Yani yapım eki, iyelik eki veya çoğul eki almış bir sözcük de hâl eki almamışsa yalın hâldedir. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük 'yalın hâlde' değildir?	Orta
	37. Türkçede ' $-ar / -er$ ' eki; çekimli fiillere gelerek geniş zaman kip eki, fiillere gelerek ettirgenlik eki ( $FFYE$ ), ya da renk bildiren isimlere gelerek isimden fiil yapım eki ( $İFYE$ ) olarak işlev görebilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ' $-ar / -er$ ' eki 'isimden fiil yapan yapım eki' olarak kullanılmıştır?	Orta
	38. Geçişsiz bir fiili geçişli hâle getiren (nesne alamazken alabilir kılan) eklere 'oldurganlık eki', zaten geçişli olan bir fiilin geçişlilik derecesini artıran (işi başkasına yaptırma anlamı katan) eklere ise 'ettirgenlik eki' denir. Bu ekler fiilden fiil yapım ekleridir ( $FFYE$ ). Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili eylem 'oldurgan' çatılıdır?	Zor
	39. Çoğul eki ( $-lar / -ler$ ) eklendiği sözcüğe sayıca çokluk anlamı katmanın yanı sıra abartma, aile/topluluk, saygı veya yaklaşıklık gibi anlamlar da kazandırabilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çoğul eki cümleye 'abartma' anlamı katmıştır?	Kolay
	40. Türkçede ' $-ki$ ' eki iki farklı işlevde kullanılır: İsim tamlamalarında tamlananın yerini tutarak ilgi zamiri olur ( $bizimki$ ) ve isim çekim eki sayılır; ya da bulunma hâl eki ' $-de$ ' ile birleşerek sıfat türetir ( $evdeki hesap$ ) ve yapım eki kabul edilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ' $-ki$ ' eki 'ilgi zamiri' görevindedir?	Orta
	41. Türkçenin genel kuralına göre ekler 'kök + yapım eki + çekim eki' sırasıyla dizilir. Kimi özel durumlarda ise yapım eki, bir çekim ekinin üzerine gelebilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uygun (çekim ekinden sonra yapım eki almış) bir sözcük vardır?	Orta
	42. Yazılış ve okunuşları aynı, ancak anlamları ve sözcük türleri tamamen farklı olan köklere 'sesteş kök' denir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün kökü 'sesteş' bir köktür?	Kolay
	43. Türkçede ' $-n / -ın$ ' eki; $2.$ tekil kişi iyelik eki ( $kitabın$ ), tamlayan eki ( $kapının$ ), fiilden fiil dönüşlülük/edilgenlik eki ( $giyindi$ ) ya da fiilden isim yapım eki ( $ekin$ ) olarak kullanılabilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ' $-n / -ın$ ' eki 'fiilden fiil yapım eki' olarak kullanılmıştır?	Zor
	44. (I) Anadolu'nun bağrında yüzyıllardır ayakta duran bu kervansaray, kervanların menzil noktası olmanın ötesinde bir medeniyet kavşağıydı. (II) Taş işçiliğinin en zarif örneklerini sergileyen taç kapısı, içeri giren yolcuları derin bir hayranlıkla karşılardı. (III) Devasa avlunun çevresine sıralanmış odalar; tüccarların dinlendiği, malların güvenle korunduğu korunaklı mekânlardı. (IV) Akşam çöktüğünde ocaklarda yakılan odunların çıtırtısı, farklı dillerden yükselen sohbetlerle birbirine karışırdı. (V) Zamanın acımasız dişlileri bu muhteşem yapıyı yıpratsa da onun görkemi bugün bile görenleri büyülemektedir. (VI) Restorasyon çalışmalarıyla yeniden hayat bulan bu abidevi eser, geçmişle gelecek arasında sağlam bir köprü kurmaktadır. (VII) Ziyaretçiler, taşların soğuk yüzeyine dokunduklarında asırların fısıltısını yüreklerinde hissederler. Bu parçadaki altı çizili sözcüklerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? - $I.$ sözcük: kervansaray - $II.$ sözcük: karşılardı - $III.$ sözcük: korunaklı - $IV.$ sözcük: çıtırtısı - $V.$ sözcük: büyülemektedir	Zor
	45. Arapça ve Farsçadan dilimize geçen bazı isimler 'etmek, olmak, eylemek' yardımcı fiilleriyle birleşirken kökte ünlü düşmesi ya da ünsüz türemesi meydana gelirse bu birleşik fiiller bitişik yazılır. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uygun bir birleşik fiil kullanılmamıştır?	Kolay
	46. Türkçede ' $-dık / -dik$ ' eki; sıfat-fiil yapım eki ( $tanıdık yüzler$ ) olarak kullanılabileceği gibi, görülen geçmiş zaman kipi ile $1.$ çoğul şahıs ekinin kaynaşmış biçimi ( $dün geldik$ ) olarak da kullanılabilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ' $-dık / -dik$ ' eki diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?	Orta
	47. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer alan altı çizili sözcük, 'hem isimden fiil hem de fiilden isim yapım eki' almıştır?	Orta
	48. Fiilden isim yapan ekler, eklendikleri fiilin bildirdiği eylemi gerçekleştiren bir 'araç / alet' adı türetebilirler. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük bu işlevle türetilmiştir?	Zor
	49. '+DIr / +DUr' bildirme eki, çekimli eylemlerin üzerine geldiğinde cümleye 'kesinlik' ya da 'olasılık/tahmin' anlamı kazandırır. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde '+DIr / +DUr' eki ötekilerden farklı bir anlamsal işlevde kullanılmıştır?	Orta
	50. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'basit, türemiş ve birleşik yapılı sözcükler' bir arada kullanılmıştır?	Orta